news Image
2014.05.07
15:38
| A A A
Onlayn mağazalar niyə populyarlıq qazana bilmir?
Rəşad Həsənov: «İnsanlar daha çox gözlə gördükləri, keyfiyyətini faktiki olaraq, yoxlaya biləcəkləri məhsulların alışına üstünlük verirlər» Natiq Cəfərli: «Problemin səbəblərindən biri əhalinin böyük bir hissəsinin kredit kartlarından istifadəyə meylli olmamasıdır»

Artıq onlayn ticarətin, alış-verişin bütün dünyada geniş yayıldığı bir dövrdə Azərbaycanda bu sahə hələ də kifayət qədər populyarlıq qazana bilmir. Adi mağazaların da yalnız bir qismi müştərilərinə onlayn xidmət təklif edir. Əksər hallarda isə belə mağazaların internet səhifələri yalnız reklam xarakteri daşıyır. Orda yalnız mağazada olan malların təqdimatı, reklamı həyata keçirilir və qiymətlər qeyd olunur. Müştərilər ödəniş kartı ilə internet üzərindən hər hansı məhsulu sifariş verə bilmirlər. 

İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin eksperti Rəşad Həsənov bunu bir tərəfdən ölkədə elektron ticarət sisteminin kifayət qədər yaxşı inkişaf etməməsi, bir tərəfdən əhalinin psixologiyası ilə əlaqələndirir: "Bunun bir neçə səbəbləri var. Birincisi, Azərbaycan elektron ödəmə sisteminə yeni keçib və müasir standartlara uyğun bazar iqtisadiyyatı modelinin ölkədə tətbiqi üçün hələ müəyyən addımlar atılmalıdır. Belə ki, ölkə əhalisinin böyük əksəriyyəti sovet dövründə də yaşayan insanlardır ki, o dövrdə bazar iqtisadiyyatı prinsipləri işləmirdi. Digər tərəfdən hal-hazırda Azərbaycanda nağdsız ödəniş sistemi kifayət qədər təkmilləşməyib. Belə ki, görülən işlərə baxmayaraq, Azərbaycanda nağdsız ödənişlərin ümumi dövriyyədəki payı hələ də 5%-dən o tərəfə keçməyib. Bütün bunlar ona işarədir ki, Azərbaycanda onlayn alqı-satqı əməliyyatlarının keçirilməsi üçün ilk növbədə ciddi infrastruktur,  qanunvericilik formalaşmalıdır. Çünki, hələ ölkəmizdə onlayn  ticarət haqda qanun layihəsi də yoxdur. Bütün bunlardan əlavə, qeyd etmək lazımdır ki, burda azərbaycanlı psixologiyasından irəli gələn problemlər də var. Məsələ ondan ibarətdir ki, əgər Azərbaycanda hər hansı ölkə vətəndaşı onlayn mağaza açırsa, bu zaman orda verilən informasiyanın düzgün olma ehtimalı azdır. Burada reklam və ya təşviq haqda qanunların da rolu  vardır ki, Azərbaycanda bu, kifayət qədər təkmil deyil. Həmin o yanlış məlumat verən, insanları yanlış məhsulların alışına cəlb edən şəxsin cəzalandırılması metodu və yaxud da ki təcrübəsinə də ölkədə faktiki olaraq rast gəlinmir. Buna görə də insanlar internetdə verilən məlumatların nə dərəcədə dəqiq olub-olmayacağına əmin deyillər. Beləliklə, bu sahədə ictimai inam yox dərəcəsindədir. İnsanlar daha çox gözlə gördükləri, keyfiyyətini faktiki olaraq, yoxlaya biləcəkləri məhsulların alışına üstünlük verirlər.

Amma əsas səbəb, qeyd etdiyimiz kimi, onlayn ödəmə sisteminin, elektron ödəmə siteminin kifayət qədər inkişaf etməməsidir. Buna görə hər hansı bir vətəndaş mağazalardan onlayn yolla nəyisə almaq istəsə belə, onun ödəmə kartı olmadığı üçün və ya digər səbəblərdən bunu həyata keçirə bilmir. Belə olduğu təqdirdə isə, təbii ki, ticarətin bu növü ilə məşğul olan sahibkarlar mağazaların onlayn xətlərini açmırlar. Çünki onların gəlirliyi və cəzbediciliyi azdır, tələbat sistemi aşağıdır. Nəticə etibarilə də, bu sahədə inkişaf indi gördüyümüz kimi ləng gedir". 

İqtisadçı Natiq Cəfərli isə bildirir ki, problemin səbəblərindən biri əhalinin böyük bir hissəsinin kredit kartlarından istifadəyə meyilli olmamasıdır: "Azərbaycanda çox təəssüf ki, alış-veriş zamanı kredit kartlarından istifadə populyar deyil və nə qədər ki, alış-veriş zamanı kredit kartlarından istifadə etmək üçün təşviq proqramları, insanlar üçün izahat işləri aparılmasa, onlayn ticarətin sürətlə artması baş verməyəcək. İlk addım olaraq insanlar məhz kredit kartları ilə ödəniş etməyi öyrənməlidirlər. Çox təəssüf ki, bizdə həm təqaüd kartları, həm də maaş kartları yalnız pulu nağdlaşdırmaq üçün istifadə edilir. Belə ki, maaş və yaxud təqaüd köçürülən kimi insanlar həmin vəsaiti dərhal kartdan çıxarırlar. Halbuki, həmin kartlar vasitəsilə alış-veriş mərkəzlərində onlayn şəkildə alış-veriş etmək mümkündür. Sadəcə olaraq, bunu öyrətmək, təşviq etmək lazımdır". 

Natiq Cəfərli hesab edir ki, vətəndaşlardan əlavə, mağazalarda da onlayn  xidmətin təklif edilməsi üçün stimullaşdırıcı addımlar atmaq lazımdır: "İkinci tərəfdən isə, ticarət şəbəkələrinin özlərində bir stimul yaradılmalıdır. Onlar bir çox hallarda dövriyyələrinin vergidən gizlədilməsi üçün onlayn ticarətə və ya kartlar vasitəsilə ticarətə yaxın durmurlar. Çünki belə halda onarın dövriyyəsinə daha asan nəzarət etmək olur. Qonşu ölkələrin təcrübəsində var ki, stimullaşdırıcı addım kimi, onlayn ticarət xidməti təklif edən, kartla alış-veriş edilən ticarət müəssisələrinə müəyyən bonuslar, vergi güzəşrtləri tətbiq olunsun.  Fikrimcə, bizdə də bu iki məsələ həll olunarsa, yaxın gələcəkdə həm onlayn ticarətin artımının, həm də nağdsız ticarətdə canlanmanın şahidi ola bilərik".  


Avqust ayının ən yaxşı futbolçusu

RUSLAN ABIŞOV
43%
DMİTRİ BEZOTOSNI
31%
CERARD PROQNİ
5%
FİLİP OZOBİÇ
21%
1019 səs