Aqrotexniki qulluq problemi böyüyür

6 Aprel 2013 08:44 (UTC+04:00)

Azərbaycanda kənd təsərrüfatı sektorunda bir sıra sahələr üzrə məhsuldarlığın istənilən səviyyədə olmamasının başlıca səbəblərindən biri də fermerlərin torpağa tələb olunan aqrotexniki qulluğu ya axıra qədər etməməsi, ya da səhv icra etməsilə bağlıdır.

Üzümçülük, pambıqçılıq, çayçılıq və tütün istehsalının inkişafı ilə bağlı parlament tərəfindən bir sıra qanunlar qəbul edilib. Üzümçülüyü çıxmaq şərtilə ilə digər sahələrdə əhəmiyyətli inkişaf hiss olunmur. Vaxtı ilə ölkədə 1 milyon tona yaxın pambıq və üzüm istehsal edilirdi. Azərbaycan çay istehsalına görə də keçmiş SSRİ ərazisində qabaqcıl yerləri tuturdu. Lakin indi vəziyyət dəyişib. Əkilən sahələrdən hələlik lazımi səviyyədə məhsul götürmək mümkün deyil. Problemin aradan qaldırılmasının başlıca rolu torpağa aqrotexniki qulluğu düzgün yerinə yetirməkdir. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, torpağa aqrotexniki qulluğun 50-yə yaxın növü var ki, Azərbaycanda bunun heç 10 faizinə əməl olunmur. Bundan başqa, indiyədək taxıl əkinində keyfiyyətli toxumlar əvəzinə adi ərzaq buğdasından istifadə edilir, üstəlik taxıla lazımi aqrotexniki qulluq göstərilmir. Əksər fermerlər taxılı yalnız əkib-biçir, ona qulluq barədə fikirləşmir. Hesablamalara əsasən, keyfiyyətli toxumdan istifadə etməklə və taxıla qulluq göstərməklə məhsuldarlığı 35 sentnerə qaldırmaq mümkündür ki, bu da indiki qiymətlərlə 800 manata qədər gəlir deməkdir. Hesablamalar da göstərir ki, Azərbaycanın taxıla tələbatının öz hesabına təmin olunması üçün orta məhsuldarlıq 36 sentnerə çatmalıdır. Vəziyyəti dəyişmək üçün isə Azərbaycanın kənd təsərrüfatında fermerlər üçün subsidiyalaşma qaydalarının dəyişməsi nəzərdə tutulur. Təklif olunan dəyişikliklərə əsasən, yalnız ixtisaslaşmış və keyfiyyətli toxumlar istifadə edən fermerlər subsidiya ala biləcək. Bu, həm ərzaq buğdasının keyfiyyətinin artmasına, həm məhsuldarlığın yüksəlməsinə, həm də fermerlərin taxıl istehsalından daha çox qazanc əldə etməsinə imkan verəcək.

Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Vahid Məhərrəmov 2013-2020-ci illəri əhatə edən kənd təsərrüfatının inkişaf strategiyası ilə tanış olduğunu və sənəddə fundamental məsələlərin əks olunduğunu bildirib: "Hökumət artıq başa düşür ki, fermerlərə balıq vermək yox, balığı tutmağın yollarını öyrətmək lazımdır. Bundan sonra fermerlər əziyyət çəkməli olacaqlar. Yeri şumladıb buğdanı ora səpməklə iş bitmir. Torpağın duzu yuyulmalı, düzgün şumlanmalı, malalanmalı, toxum yerə düzgün səpilməli, torpağa tələb olunan gübrələr verilməlidir ki, sonda da bol məhsul götürmək mümkün olsun. Son illər ölkədə aqar sektorda müəyyən canlanma hiss olunur. Kəndlərdə istixanalar, yonca sahələri, üzüm plantasiyaları salınır. Bununla yanaşı, hesab edirəm ki, kooperativlər yaranmalıdır. İmkanlı şəxs kooperativə rəhbər təyin olunmalı, bütün işləri idarə etməlidir. Onlar xaricdən də olsa mütəxəssisləri işə cəlb edəcəklər ki, bol məhsul əldə etsinlər. Ayrı-ayrı şəxslərin hərəsinin 1-2 hektar torpaq sahəsi var və torpağa qulluq etməkdə maraqlı olmurlar. Amma 100-200 hektar torpaq sahələri olsa, daha məsuliyyətlə yanaşacaqlar".