news Image
2014.10.20
13:00
| A A A
Payızda intiharların artmasına hormonol aktivliyin və cinsi fəallığın təsiri
Psixoloq: "Pa­yız möv­sü­mün­də hor­mo­nol aki­tiv­lik art­dı­ğın­dan, cin­si fə­al­lıq ya­ra­nır"

Sen­tyabr ayı baş­la­yan­dan öl­kə üz­rə in­ti­har edən­lər­­rin sa­yın­da nə­­­çar­pa­caq ar­tım hiss edi­lir. Demək olar ki, hər gün in­ti­har ha­di­­si­nin baş ver­di­yi ba­­də mə­lu­mat­lar eşi­di­rik. Azər­bay­can­da in­ti­har edən­­rin sa­yı öz əcə­li ilə ölən­­rin sta­tis­ti­ka­sın­dan ay­rı apa­rıl­ma­­ğın­dan, bu ba­­də də­qiq mə­lu­mat əl­də et­mək qey­ri-müm­kün­dür. Am­ma mət­bu­at­da yer alan in­ti­har ha­di­­­ri ilə bağ­lı mə­lu­mat­lar bu ay özünəqəsd hal­la­­nın art­­ğı­nı təs­diq­­yir.  Bu gün daha bir intihar hasisəsi Xaçmaz rayonunda  baş verib. Rayonun Sayad kəndində yaşayan 1990-cı il təvəllüdlü kənd sakini Nazim Hacıbala oğlu Şahbazovun asılmış meyiti həyətdə tapılıb. Hadisə yerinə hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları cəlb olunub. Araşdırmalar zamanı onun intihar etdiyi məlum olub. Onun ruhi xəstə olduğu bildirilir. İntiharın dəqiq səbəbləri araşdırmalardan sonra məlum olacaq. Faktla bağlı Xaçmaz rayon Prokurorluğunda cinayət işi başlanıb, araşdırma aparılır.

Pa­yız fəs­li baş­la­yan­dan in­ti­har edən­lə­rin sa­yı­nın art­ma­sı­na han­sı amil­lə­rin tə­sir gös­tər­di­yi­ni öy­rən­mək məq­sə­di­lə, Re­gio­nal Psi­xo­loq­lar Mər­kə­zi­nin baş psi­xo­lo­qu Dəya­nət Rza­yev­lə əla­qə sax­la­dıq. Psi­xo­loq Movqe.az-a müsahibəsində söh­bə­tin­də pa­yız fəs­li baş­la­yan­dan öl­kə­də in­ti­har edən­lə­rin sa­yın­da ar­tım ol­du­ğu­nu təs­diq­lə­di. O, möv­sü­mün in­ti­har hal­la­rı­nın art­ma­sı­na tə­kan ver­di­yi­ni, özünəqəsd edən­lə­rin 60 fai­zi­nin əsa­sən pa­yız­da can­la­rı­na qıy­dı­ğı­nı bil­dir­di: ""İn­ti­har hal­la­rı­nın ba­is­ka­rı tə­bi­ət­dir", de­mək düz­gün ol­ma­sa da, bu­nu pa­yız sin­dro­mu ad­lan­dır­maq olar. Sta­tis­ti­ka da in­ti­har hal­la­rı­nın pa­yız­da ço­xal­ma­sı­nı təs­diq­lə­yir. Araş­dır­ma­lar gös­tə­rir ki, pa­yız ay­la­rın­da in­ti­har edən­lə­rin sa­yı, yay və qış ay­la­rı­na nis­bə­tən da­ha çox­dur. İn­ti­har edən­lə­rin müt­ləq ək­sə­riy­yə­ti özü­nü əsa­sən sə­hər sa­at 5-6-dan, 9-10-a qə­dər öl­dü­rür. Bu möv­süm­də in­san or­qa­niz­min­də əsə­sən sə­hər vax­tı hor­mo­nal ak­tiv­lik ge­dir. Or­qa­nizm çox­lu miq­dar­da hor­mon if­raz edir. Bu za­man in­san or­qa­niz­min­ bio­kim­­vi stres ge­dir. ­lum­dur ki, in­san psi­xo­lo­gi­ya­ da fi­zio­lo­gi­ya ilə bağ­­dır. Be­ vaxt­lar­da əgər in­sa­nın prob­le­mi var­sa bu stres di­gər ­sil­ giz­li for­ma­da ge­dir­, pa­yız möv­­mün­ oya­nır. İn­san özü­ çı­xıl­maz ­ziy­yət­ hiss edir. Bu isə ək­sər hal­lar­da in­ti­har­la ­ti­­­nir".

Psi­xo­lo­qun de­di­yi­ ­, qa­dın­lar in­ti­har­dan da­ha çox da­nış­sa­lar, ki­şi­lər da­ha çox sui­si­ ­rar ve­rir­lər D.Rza­yev sa­ğal­maz xəs­­li­ müb­­la olan­la­rın­da bu möv­süm­ in­ti­ha­ra ­rar ver­ ris­ki­nin da­ha çox ol­du­ğu­nu söy­­di: "Qor­xu, ümid­siz­lik qe­yi müə­ə­yən­lik in­san­la­ra mən­fi ­sir gös­­rir. ­­lən SPİD, xər­çəng ki­mi sa­ğal­maz xəs­­li­ tu­tu­lan­lar da­im ölüm göz­­yir­lər. Be­ in­san­lar hər za­man ölü­ göz­­di­yin­dən, em­mo­sio­nal, psi­xo­lo­ji təy­zi­ döz­­­rək son­da in­ti­har edir­lər. Ölü­mün vax­­ ­za­rət al­­na ­ti­rir­lər".

Psi­xo­loq əv­vəl­lər gənc­lər ara­sın­da in­ti­har hal­la­­nın in­di­ki ­dər ol­ma­­ğı­ da söy­­di. Bil­dir­di ki, bu­na əsas ­bəb ­min dövr­ gənc­­rin so­si­al prob­lem­­ri­nin az­­ğı idi: "Əv­vəl­lər hər­bi xid­­ti ba­şa vu­ran gənc­­rin ­siz­lik prob­le­mi yox idi. Am­ma in­di hər­bi xid­mət­dən ­lən gənc özü­ ta­pa bil­mir. Bu isə in­ti­har edən gənc­­rin sa­­ ar­­rır. Gənc­­rin ək­­riy­­ti bu gün evi ol­ma­­ğın­dan ai­ qu­ra bil­mir­lər. Bi­ri­ni se­vir, am­ma evi ol­ma­­ğın­dan ki­ra­­ qal­maq ba­ha ol­du­ğun­dan ev­­ bil­mir. Pa­yız möv­­mün­ hor­mo­nol aki­tiv­lik art­­ğın­dan, cin­si ­al­lıq ya­ra­nır. Yu­xa­­da sa­da­la­­ğım prob­lem­lər üzün­dən ai­ qu­ra bil­­yən gənc­lər çı­xış yo­lu­nu in­ti­har et­mək­ ­rür­lər".

Psi­xo­loq ümu­miy­yət­ gənc­­rin in­ti­ha­ra me­yil­li­yi­nin ­bəb­­ri­ni dərs­ rast­laş­dıq­la­ çətin­lik, va­li­deyn­lər­ ­na­qi­şə, tən­ha­lıq ­həb­bət­­ki  uğur­suz­luq­da gör­­­ bil­dir­diD.Rza­ye­vin söz­­ri­ ­, Azər­bay­can­da in­ti­har­la­rın sa­ çox ol­ma­sa da, il-il­dən bu ­qəm ço­xa­lır. Ona ­ , psi­xo­loq vax­tın­da so­si­al ­yi­nat­ na­zir­lik­­rin bu yön­ cid­di apar­ma­ ol­du­ğu­nu söy­­yir: "İn­san­lar in­ti­har et­məz­dən əv­vəl həm döv­lət ins­tan­si­ya­la­rın­dan, həm ya­xın­la­rın­dan ­ziy­yət­dən çıx­maq üçün yar­dım is­­yir­lər. Çı­xıl­maz ­ziy­yət­ qal­dıq­da, bi­ga­­lik gör­dük­ in­ti­har edir­lər. Bu­na ­ QHT-lər dep­re­si­ya­da olan in­san­la­ra pul­suz psi­xi­xo­loq yar­­ gös­tər­­li­dir­lər. Am­ma bu gün öl­­ fəa­liy­yət gös­­rən QHT-in ço­xu bu işi gör­mək əvə­zi­ qrant ye­mək­ məş­ğul­dur­lar".

D.Rza­yev Azər­bay­can­da psi­xi sağ­lam­lıq ins­ti­tut­la­­ ol­ma­ma­­nın in­ti­har hal­la­­ art­ma­­na ­sir gös­tər­di­yi­ni bil­dir­di:" Bu gün Azər­bay­can­da han­­sa şəx­sin prob­le­mi ol­duq­da psi­xo­lo­qa ­ra­ci­ət edə bil­mir. Qo­hum əq­ra­ba ­­vi dəs­tək dur­sa­lar­da, pe­şə­kar apa­rıl­ma­dıq­dan in­ti­har ha­di­­si baş ve­rir. Biz­ in­ti­har edən şəx­sin ru­hi xəs­ ol­du­ğu de­yil­ , dün­ya­da sta­tis­ti­ka təs­diq­­yir ki, özünəqəsd edən­­rin 85 fai­zi psi­xi ­hət­dən tam sağ­lam in­san­lar­dır. Bu­nun qar­şı­­ al­maq üçün Təh­sil, ­hiy­ Daxi­li İş­lər Na­zir­lik­­ri ­su­si­ yaz pa­yız ay­la­rın­da psi­xop­ro­fi­lak­tik psi­xo­gi­gi­ye­nik apar­ma­­dır­lar. Əks hal­da in­ti­har edən­­rin sa­ ar­ta­caq".

Avqust ayının ən yaxşı futbolçusu

RUSLAN ABIŞOV
43%
DMİTRİ BEZOTOSNI
31%
CERARD PROQNİ
5%
FİLİP OZOBİÇ
21%
1019 səs